Bitterballen

Eindeloos kronkelen we door het nachtelijke Mikumi National Park opzoek naar een overnachtingsplaats. We voelen ons beide niet op ons gemak in deze ondoordringbare duisternis maar stoppen in het park is geen optie. Na zo’n honderd kilometer zenuwslopen arriveren we eindelijk in een dorpje en vinden een camping. Opgelucht nemen we plaats achter de in Afrika altijd aanwezige bar. We hebben weer een dag voltooid!

Onze tocht vervolgt zich de volgende morgen door de droge laagvlaktes van Tanzania richting the Southern Highlands. Hier passeren we in nog geen achttien minuten de grensovergang naar Malawi, een snelheidsrecord! Eenmaal over de grens is het meteen duidelijk dat dit land niet een van de rijkste is. Ondanks dat de weg er strak geasfalteerd bij ligt hebben de aanliggende dorpjes weinig van deze luxe. We zien vervallen hutjes, karige supermarkten en veel werkloze jeugd.

Aan het eind van de middag rijden we een klein dorpje aan Lake Malawi in. Aan de kust van dit tropische zoetwatermeer zo groot als Nederland, hebben Ed, zijn vrouw Carmen samen met Karlijn een camping. Als we ons klaarmaken om te koken realiseren we dat ons gas op is en moeten we noodgedwongen over op houtvuur. Maar dit weerhoud ons er niet van om bitterballen te maken van zelfgemaakte ragout met een korstje van cornflakes. Deze overheerlijke Nederlandse delicatesse (ik weet niet of jullie het gemerkt hebben maar elk soort Nederlands fastfood veranderd in een delicatesse na een tijdje in Afrika) delen we met de eigenaren en om in de sfeer te blijven zet Ed de volgende dag echte stevige erwtensoep van Unox op tafel! Zondag lopen we in de vroege morgen met de zon in onze rug (Het is vertiefd heet!) vijftien kilometer de bergen in richting Livingstonia. Een klein rustiek missionaris dorpje. We komen in de brandende zon uitgeput boven, net op tijd om met het kerkgaande volk de, in robuuste Ierse stijl opgetrokken kerk in te lopen. Als voor de dienst de kerkgangers beginnen te zingen luisteren we met kippenvel op onze arme; wat een schoonheid, rust en pracht. Deze mensen begrijpen, nee ze zijn de muziek. We struinen rustig terug door het dorp waar we als ontbijt “rice with beef’ (blijkt rijst met kip te zijn) scoren om verder te lopen richting een waterval en een camping aan de rand van een afgrond. Met ons tentje op een overhangende rots hebben we een grandioos uitzicht op de onweersbuien boven Lake Malawi.

De volgende morgen terug in het dorp raak ik aan de praat met wat vissers die me uitnodigen voor een lunch bij hun thuis. Als ik oprecht hun huis, bestaande uit ruime, lichte kamers opgetrokken uit zelfgebakken steen, bewonder, nemen ze me niet serieus: ik, rijke westerling vind hun armzalige huisje mooi? De jongens die ongeveer net zou oud zijn als ik leven een tevreden leventje: ’s ochtends vangen ze vis bij elkaar voor de lunch en het avondeten terwijl ze ’s middags in de schaduw van een mangoboom liggen te doezelen tot er een mango naar benenden valt. Maar sinds ze getrouwd zijn en ze allebei drie kinderen hebben is het allemaal wat lastiger geworden. Ze zouden graag meer vis vangen zodat ze wat geld kunnen verdienen om hun kinderen naar school te sturen en medicijnen te kopen. Maar de kosten voor een extra boot of grotere netten zijn te hoog. De lunch bestaat uit het het nationale gerecht wat ze driehonderdvijfenzestig dagen per jaar eten: gebakken zelf gevangen visjes met saus van zelf verbouwde tomaten en zelfgemaakte sima gemaakt van zelf verbouwde cassave. De sima, een soort smakeloos deeg gemaakt van gedroogde mais of cassave, dopen we in de zoute tomatensaus terwijl we de gebakken visjes met huid en haar verorberen. Erg lekker, maar elke dag?... Als we samen teruglopen richting de camping en ze mij tien heerlijke mango’s in de hand drukken als afscheidskado voel ik me een ondankbare westerling. Geraakt en beschaamd door hun oprechte vrijgevigheid. Maar ze lossen mijn probleem makkelijk op: “ God know’s. Just do the same to others when you meet them!”

De volgende dag help ik met het verleggen van een riviertje omdat deze de camping bedreigt. Samen met wat mannen en Karlijn draag ik voor het eerst van m’n leven te zware stenen op mijn hoofd. Het is even wennen maar het is duidelijk de meest effectieve methode. Na een dag hard werken drinken we een biertje op de camping. Zolang je geen ziektes, of andere problemen hebt, of geen carrière wilt maken is het leven goed hier. Maar als je, zoals bijvoorbeeld een van de stenendragers diabetes hebt ben je gedoemd langzaam dood te gaan of je hand op te houden bij de rijke westerlingen. Dit breekt deze mensen, waar blijft je trots, je eigenwaarde als je niet voor je zelf kunt zorgen, hoe graag je ook wilt? Na een week zakken we langs de kust van Lake Malawi af naar het zuiden. In een klein dorpje aan de kust, raken we in gesprek met wat vissers. Ze vertellen ons dat ze niet meer in de goden van hun voorvaderen geloven, niet meer bijgelovig zijn, ze geloven in de enige God en de Bijbel. Maar het zijn de kwade goden die ze tijdens de nachtelijke onweersbuien, midden op het open water, met luide kreten proberen te verdrijven. “Because these devils kill us sometimes” Tja, wat is bijgelovig?

Een dag later bezoek ik een vriend van mijn broer in Nkhata Bay; Fortune is zijn naam. Een slimme jongen met veel ambitie en nog meer tegenslagen in zijn leven, maar hij leeft! En dat is al meer dan genoeg voor hem en vele andere Malawiërs! Ondanks de armoede is dit een schitterend land vol oprecht blije mensen die in harmonie met hun omgeving leven. De drang naar welvaart is niet groot, men houd van elkaar en van het leven.

Jan van Veldhuizen

• Bekijk foto's
• Bekijk locatie
• Plaats reactie